Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu Firması Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?

YÜKSEK GERİLİM İŞLETME SORUMLULUĞU FİRMASI SEÇERKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?

Yüksek gerilim tesisi bulunan işletmeler için işletme sorumluluğu, yalnızca bir sözleşme veya dosyada saklanan bir belge olarak görülmemelidir.

Trafo merkezi ve yüksek gerilim hücreleri; elektrik çarpması, elektrik arkı, yangın, ekipman hasarı ve plansız üretim kesintisi gibi ciddi riskler barındırır. Bu nedenle hizmet alınacak mühendis ve teknik destek sağlayacak firma dikkatle seçilmelidir.

Yanlış tercih yalnızca hizmet bedelinin boşa harcanmasına neden olmaz. Bakımların gecikmesi, teknik eksikliklerin fark edilmemesi ve arıza durumunda muhatap bulunamaması gibi önemli sorunlar da oluşturabilir.

YÜKSEK GERİLİM İŞLETME SORUMLULUĞUNU KİM ÜSTLENİR?

Yüksek gerilim işletme sorumluluğunu doğrudan üstlenecek kişinin gerçek kişi ve gerekli yetkinliğe sahip elektrik mühendisi olması gerekir.

Şirket, firma veya ticari marka doğrudan işletme sorumlusu olarak gösterilemez. İşletme sorumluluğunu yetkili elektrik mühendisi üstlenir.

Mühendislik firması ise;

• Yetkili mühendisin görevlendirilmesi
• Tesis incelemelerinin planlanması
• Teknik eksikliklerin takip edilmesi
• Trafo bakımının organize edilmesi
• Ölçüm ve test çalışmalarının yürütülmesi
• Raporların hazırlanması
• Arıza ve enerji kesintisi süreçlerinin koordinasyonu

gibi konularda hizmet sağlayabilir.

Firma seçilirken hem sorumluluğu üstlenecek mühendisin yetkinliği hem de firmanın teknik hizmet kapasitesi değerlendirilmelidir.

1. SORUMLULUĞU ÜSTLENECEK MÜHENDİSİN YETKİSİ KONTROL EDİLMELİDİR

Hizmet alınmadan önce işletme sorumluluğunu üstlenecek kişinin yetkinliği doğrulanmalıdır.

Mühendisin;

• Elektrik mühendisi olması
• Elektrik Mühendisleri Odası kaydının bulunması
• Gerekli yüksek gerilim işletme sorumluluğu yetkilendirmesine sahip olması
• Mesleki belgelerinin geçerli olması
• İlgili tesisin sorumluluğunu üstlenebilecek durumda olması
• Tesise ulaşım ve hizmet verme imkânının bulunması

önemlidir.

Yalnızca firma adı veya satış temsilcisinin beyanı yeterli görülmemeli, sorumluluğu fiilen üstlenecek mühendis hakkında bilgi alınmalıdır.

2. FİRMANIN YÜKSEK GERİLİM DENEYİMİ ARAŞTIRILMALIDIR

Her elektrik işi aynı uzmanlığı gerektirmez. Alçak gerilim panosu, bina elektrik tesisatı ve yüksek gerilim trafo merkezi farklı teknik bilgi ve çalışma yöntemlerine sahiptir.

Hizmet alınacak firmanın;

• Trafo merkezleri
• Yüksek gerilim hücreleri
• Kesici ve ayırıcı sistemleri
• Koruma röleleri
• Topraklama tesisatı
• Trafo bakımı
• Manevra işlemleri
• Enerji kesme ve verme organizasyonu

konularında deneyimli olması önemlidir.

Firmanın daha önce benzer güçte ve yapıda tesislerde hizmet verip vermediği sorulabilir.

3. TESİSİ GÖRMEDEN STANDART HİZMET SUNULMAMALIDIR

Her yüksek gerilim tesisinin yapısı farklıdır. Aynı güçteki iki trafonun hücre sayısı, koruma sistemi, kullanım yoğunluğu ve bakım durumu birbirinden farklı olabilir.

Sağlıklı bir hizmet planı hazırlanabilmesi için en azından;

• Trafo sayısı ve güçleri
• Trafo merkezinin tipi
• Hücre sayısı
• Tesisin çalışma düzeni
• Son bakım ve ölçüm tarihleri
• Mevcut teknik belgeler
• İşletmenin bulunduğu konum
• Önceki arıza kayıtları

değerlendirilmelidir.

Gerekli görülmesi durumunda sözleşme öncesinde yerinde inceleme yapılmalıdır. Tesisi tanımadan hazırlanan standart teklifler ihtiyaç duyulan çalışmaları kapsamayabilir.

4. HİZMET KAPSAMI YAZILI OLARAK ALINMALIDIR

İki farklı firma tarafından verilen tekliflerin bedelleri aynı veya birbirinden çok farklı olabilir. Ancak gerçek karşılaştırma yalnızca toplam rakam üzerinden yapılamaz.

Teklifte şu konuların açıkça belirtilmesi gerekir:

• İlk saha incelemesi
• Planlanan ziyaret sayısı
• Eksiklik raporu
• Manevra talimatının hazırlanması
• Tek hat şemasının kontrolü
• Personel bilgilendirmesi
• Bakım ve ölçümlerin takibi
• Arıza durumundaki destek
• Ulaşım şartları
• Raporlama yöntemi
• Hizmete dâhil olmayan işler
• Sözleşme süresi
• Ödeme koşulları

Belirsiz ifadeler yerine hangi çalışmanın yapılacağı açık olarak yazılmalıdır.

5. YALNIZCA EN DÜŞÜK FİYATA GÖRE KARAR VERİLMEMELİDİR

İşletme sorumluluğu teklifleri karşılaştırılırken yalnızca en düşük fiyatın seçilmesi, hizmetin yetersiz kalmasına neden olabilir.

Düşük bedelli bir teklifte;

• Saha ziyaretleri bulunmayabilir.
• Manevra talimatı hazırlanmıyor olabilir.
• Eksiklik raporu verilmeyebilir.
• Acil durum desteği sınırlı olabilir.
• Ulaşım ayrıca ücretlendirilebilir.
• Bakım ve ölçümler hizmet dışında olabilir.
• Hizmeti üstlenecek mühendis açıkça belirtilmemiş olabilir.

En uygun teklif, yalnızca en düşük rakamı sunan değil, işletmenin gerçek ihtiyaçlarını açık ve uygulanabilir bir hizmet kapsamıyla karşılayan teklif olmalıdır.

6. SAHA ZİYARETLERİ VE KONTROL DÜZENİ SORULMALIDIR

İşletme sorumluluğu hizmetinin yalnızca uzaktan yürütülmesi yeterli değildir. Mühendisin tesisi tanıması ve hizmet kapsamında gerekli saha kontrollerini gerçekleştirmesi gerekir.

Teklif alınırken;

• İlk incelemenin ne zaman yapılacağı
• Planlanan ziyaret sıklığı
• Ziyaretlerde hangi kontrollerin yapılacağı
• Kontrol sonuçlarının nasıl bildirileceği
• Tespit edilen eksikliklerin nasıl takip edileceği
• İlave ziyaretlerin nasıl ücretlendirileceği

sorulmalıdır.

Ziyaretlerin içeriği tesisin yapısına ve ihtiyaçlarına göre planlanmalıdır.

7. EKSİKLİKLERİN YAZILI OLARAK RAPORLANMASI İSTENMELİDİR

Sözlü bildirimler zaman içerisinde unutulabilir veya yanlış anlaşılabilir. Teknik eksikliklerin yazılı olarak raporlanması hem işletme hem de mühendis açısından daha sağlıklı bir yöntemdir.

Eksiklik raporunda;

• Tespit edilen durum
• İlgili ekipman veya tesis bölümü
• Oluşturabileceği risk
• Önerilen düzeltici çalışma
• Öncelik seviyesi
• Fotoğraf veya açıklama
• Takip durumu

bulunabilir.

Rapor yalnızca sorunları sıralamamalı, işletmenin hangi çalışmaları planlaması gerektiğini de anlaşılır şekilde göstermelidir.

8. MANEVRA TALİMATI VE TEK HAT ŞEMASI KONTROL EDİLMELİDİR

Yüksek gerilim tesisinde enerji kesme ve verme işlemlerinin doğru yürütülmesi için güncel manevra talimatı ve tek hat şeması bulunmalıdır.

Hizmet sağlayıcı;

• Mevcut tek hat şemasını saha ile karşılaştırabilmeli
• Hücre etiketlerinin uygunluğunu değerlendirebilmeli
• Tesise özel manevra talimatı hazırlayabilmeli
• Tesis değişikliklerinde belgelerin güncellenmesini önerebilmeli
• Yetkili personele talimat hakkında bilgi verebilmeli

durumda olmalıdır.

İnternetten alınmış ve yalnızca işletme adı değiştirilmiş genel bir manevra talimatı yeterli değildir.

9. ACİL DURUM VE ARIZA DESTEĞİ AÇIKÇA BELİRLENMELİDİR

Yüksek gerilim tesisindeki arızalar genellikle işletmenin çalışma saatlerine göre meydana gelmez.

Teklif alınırken;

• Arıza durumunda kimin aranacağı
• Hangi saatlerde destek sağlandığı
• Uzaktan teknik yönlendirme imkânı
• Saha müdahalesinin şartları
• Müdahale süresi
• Ulaşım ve servis bedeli
• Yedek parça ve onarımın kapsamı
• Enerji kesme-verme koordinasyonu

açıkça sorulmalıdır.

Acil durumda aranacak kişinin ve iletişim yönteminin önceden belirlenmesi, gereksiz zaman kaybını azaltır.

10. BAKIM, TEST VE ÖLÇÜM KAPASİTESİ DEĞERLENDİRİLMELİDİR

İşletme sorumluluğu ile bakım ve ölçüm hizmetleri farklı çalışmalar olsa da birbirleriyle yakından bağlantılıdır.

Teknik hizmet sağlayan firmanın aşağıdaki çalışmaları gerçekleştirme veya yetkin ekiplerle organize etme kapasitesi bulunması avantaj sağlar:

• Trafo bakımı
• Yüksek gerilim hücre bakımı
• Kesici testleri
• Koruma rölesi testleri
• Topraklama ölçümleri
• Termal kamera kontrolleri
• Trafo yağı analizi
• İzolasyon ölçümleri
• Akü ve yardımcı besleme kontrolleri

Teklifte bu çalışmaların işletme sorumluluğu hizmetine dâhil olup olmadığı ayrıca belirtilmelidir.

11. KULLANILAN ÖLÇÜM CİHAZLARI VE RAPORLAR SORULMALIDIR

Ölçüm ve test hizmeti alınacaksa kullanılan cihazların çalışma için uygun olması ve gerekli doğrulama veya kalibrasyon kayıtlarının bulunması önemlidir.

Hazırlanan raporlarda;

• Tesis bilgileri
• Ölçüm tarihi
• Kullanılan yöntem
• Kullanılan cihaz
• Ölçüm sonuçları
• Teknik değerlendirme
• Tespit edilen uygunsuzluklar
• Önerilen çalışmalar
• Yetkili kişi bilgileri

bulunmalıdır.

Sadece ölçüm değerlerinin yazıldığı, sonuçların değerlendirilmediği raporlar işletmenin ne yapması gerektiğini göstermeyebilir.

12. İLETİŞİM VE MUHATAPLIK DÜZENİ DEĞERLENDİRİLMELİDİR

İşletme sorumluluğu sürekli iletişim gerektiren bir hizmettir. Tesis değişikliği, arıza, bakım, enerji kesintisi veya denetim durumunda işletmenin ulaşabileceği bir teknik muhatap bulunmalıdır.

Firma seçerken;

• Telefonlara ve mesajlara dönüş süresi
• Teknik sorulara açıklayıcı cevap verilip verilmediği
• Sorumlu mühendise ulaşılabilirlik
• Raporların zamanında paylaşılması
• Bakım firmalarıyla koordinasyon
• İşletme yetkilisiyle düzenli bilgi paylaşımı

değerlendirilmelidir.

Yalnızca sözleşme döneminin başında iletişim kuran, sonrasında ulaşılması zor olan bir hizmet sağlayıcı işletmenin ihtiyacını karşılamayabilir.

13. REFERANSLAR VE BENZER TESİS DENEYİMİ İNCELENMELİDİR

Firmanın daha önce benzer yüksek gerilim tesislerinde hizmet vermiş olması teknik sürecin daha doğru planlanmasına katkı sağlayabilir.

Referans değerlendirmesinde yalnızca firma isimlerine değil;

• Hizmet verilen sektörlere
• Trafo güçlerine
• Tesislerin yapısına
• Sunulan hizmet kapsamına
• Hizmet süresine
• Bakım ve arıza deneyimine

bakılmalıdır.

Üretim tesisi, hastane veya alışveriş merkezi gibi farklı işletmelerin enerji sürekliliği ihtiyaçları birbirinden farklı olabilir.

14. SÖZLEŞME VE FESİH ŞARTLARI OKUNMALIDIR

İşletme sorumluluğu sözleşmesi imzalanmadan önce bütün maddeler dikkatle incelenmelidir.

Sözleşmede;

• Tarafların bilgileri
• Sorumluluğu üstlenecek mühendis
• Tesisin açık adresi
• Trafo sayısı ve güçleri
• Hizmet kapsamı
• Sözleşme süresi
• Hizmet bedeli
• Ödeme planı
• Ulaşım şartları
• Ek hizmet bedelleri
• Tarafların yükümlülükleri
• Fesih ve devir şartları

açıkça belirtilmelidir.

Firma veya mühendis değişikliğinde önceki sözleşmenin sona erme ve yeni sorumluluğun başlama tarihleri arasında belirsizlik oluşmamasına dikkat edilmelidir.

15. İŞVERENİN SORUMLULUKLARI DA AÇIKLANMALIDIR

Profesyonel bir hizmet sağlayıcı yalnızca kendi görevlerini değil, işletme sahibinin yerine getirmesi gereken yükümlülükleri de açıklar.

İşveren genel olarak;

• Tesis bilgilerini doğru paylaşmalı
• İşletme sorumlusunun tesise erişimini sağlamalı
• Tespit edilen tehlikeli durumlara karşı önlem almalı
• Gerekli bakım ve onarımları yaptırmalı
• Yetkisiz müdahaleleri önlemeli
• Tesisteki değişiklikleri sorumlu mühendise bildirmeli
• Güvenlik ekipmanlarını sağlamalı
• Yazılı teknik uyarıları değerlendirmelidir

İşletme sorumluluğu hizmeti, işverenin bütün sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

FİRMALARDAN TEKLİF ALIRKEN HANGİ BİLGİLER PAYLAŞILMALIDIR?

Karşılaştırılabilir ve doğru bir teklif alabilmek için her firmaya aynı tesis bilgilerinin verilmesi gerekir.

Teklif talebinde şu bilgiler paylaşılabilir:

• Tesisin açık adresi
• İşletmenin faaliyet alanı
• Trafo sayısı
• Her trafonun gücü
• Trafo merkezinin tipi
• Yüksek gerilim hücrelerinin sayısı
• Son bakım tarihi
• Mevcut işletme sorumluluğu sözleşmesinin durumu
• Mevcut test ve ölçüm raporları
• Talep edilen ilave hizmetler

Eksik bilgiyle hazırlanan fiyatlar, saha incelemesinden sonra değişebilir.

SMD TEKNİK’TEN İŞLETME SORUMLULUĞU TEKLİFİ ALIN

SMD Teknik; yüksek gerilim tesislerinin işletme sorumluluğu, teknik kontrol, bakım, ölçüm ve test süreçlerinin planlanmasına yönelik hizmetler sunmaktadır.

İşletmenizin ihtiyaçlarına göre;

• Tesisin başlangıç durumunun incelenmesi
• Yetkili mühendis ile işletme sorumluluğu hizmeti
• Teknik eksikliklerin raporlanması
• Manevra talimatının hazırlanması
• Tek hat şemasının değerlendirilmesi
• Trafo ve yüksek gerilim hücre bakımı
• Topraklama ölçümü
• Koruma rölesi testi
• Termal kamera kontrolü
• Enerji kesme-verme koordinasyonu

için çalışma kapsamı oluşturulabilir.

SMD Teknik, Eskişehir merkezli olmak üzere Türkiye genelindeki sanayi ve ticari tesislere hizmet vermektedir.

İŞLETMENİZE ÖZEL FİYAT TEKLİFİ İSTEYİN

İşletme sorumluluğu hizmeti almak, mevcut sözleşmenizi yenilemek veya aldığınız teklifin kapsamını değerlendirmek için tesis bilgilerinizi SMD Teknik ile paylaşabilirsiniz.

Trafo sayısı, güç bilgisi ve tesis adresi üzerinden ön değerlendirme yapılabilir. Gerekli görülmesi durumunda saha incelemesi planlanarak işletmenize özel ve açık kapsamlı bir teklif hazırlanabilir.

Yalnızca fiyat değil, yapılacak çalışmaların tamamı teklif içerisinde açıkça gösterilir. Böylece hangi hizmeti alacağınızı ve hangi çalışmaların ayrıca planlanacağını görebilirsiniz.

SONUÇ

Yüksek gerilim işletme sorumluluğu hizmeti seçerken yalnızca en düşük fiyata göre karar verilmemelidir.

Sorumluluğu üstlenecek mühendisin yetkisi, firmanın yüksek gerilim deneyimi, saha ziyaretleri, raporlama sistemi, bakım kapasitesi ve acil durum desteği birlikte değerlendirilmelidir.

Açık hizmet kapsamı, düzenli teknik takip ve ulaşılabilir mühendislik desteği; yüksek gerilim tesisinin güvenli ve sürdürülebilir şekilde işletilmesine katkı sağlar.

İşletmenize özel yüksek gerilim işletme sorumluluğu hizmeti ve fiyat teklifi almak için SMD Teknik ile iletişime geçebilirsiniz.

KAYNAKLAR

Elektrik Mühendisleri Odası – Elektrik Yüksek Gerilim Tesisleri İşletme Sorumluluğu Yönetmeliği:
https://www.emo.org.tr/mevzuat/mevzuat_detay.php?kod=37

Elektrik Mühendisleri Odası – 2026 Yılı Hizmet Sözleşmeleri:
https://www.emo.org.tr/ekler/d429f234b078dd1_ek.pdf