Yüksek Gerilim İşletme Sorumlusu Kim Olabilir ve Görevleri Nelerdir?

YÜKSEK GERİLİM İŞLETME SORUMLUSU KİM OLABİLİR VE GÖREVLERİ NELERDİR?

Fabrikalar, üretim tesisleri, alışveriş merkezleri, hastaneler, oteller, depolar ve benzeri işletmelerde bulunan yüksek gerilim tesisleri ciddi elektriksel riskler taşır. Bu tesislerin güvenli şekilde işletilmesi, yalnızca arıza meydana geldiğinde müdahale edilmesi anlamına gelmez.

Tesisin düzenli takip edilmesi, güvenlik önlemlerinin kontrol edilmesi, manevra işlemlerinin belirli kurallar çerçevesinde yürütülmesi ve tespit edilen teknik eksiklerin işletmeye bildirilmesi gerekir.

Bu görevlerin yürütülmesinde yüksek gerilim işletme sorumlusu önemli bir role sahiptir.

YÜKSEK GERİLİM İŞLETME SORUMLUSU KİMDİR?

Yüksek gerilim işletme sorumlusu, 1 kV’un üzerindeki elektrik tesislerinin güvenli işletilmesine yönelik sorumlulukları üstlenen yetkili elektrik mühendisidir.

İşletme sorumlusu; işletme sahibini enerji sağlayan kuruluş nezdinde temsil eder, tesisin güvenli işletilmesi için gerekli teknik çalışmaları yürütür ve tespit ettiği eksiklikleri işletme yetkilisine bildirir.

İşletme sorumluluğu yalnızca evrak üzerinde yürütülen bir hizmet değildir. Sorumluluğu üstlenen mühendisin tesisi tanıması, trafo merkezi ve yüksek gerilim hücreleri hakkında bilgi sahibi olması, riskleri değerlendirmesi ve gerekli teknik takibi gerçekleştirmesi gerekir.

YÜKSEK GERİLİM İŞLETME SORUMLUSU KİM OLABİLİR?

Yüksek gerilim işletme sorumluluğunu üstlenecek kişinin gerçek kişi ve elektrik mühendisi olması gerekir. Ayrıca ilgili mevzuat kapsamında gerekli yüksek gerilim tesisleri işletme sorumluluğu yetkilendirmesine sahip olması beklenir.

Her elektrik mühendisi, gerekli yetkilendirme koşullarını karşılamadan bu sorumluluğu üstlenemez.

Hizmet alınmadan önce mühendisin;

• Elektrik mühendisi olup olmadığı
• Elektrik Mühendisleri Odası kaydının durumu
• Gerekli yetkilendirme belgesine sahip olup olmadığı
• Üstlenebileceği trafo gücü ve tesis sayısı
• İşletmeye ulaşım imkânı
• Mesleki deneyimi
• Hizmet kapsamı

kontrol edilmelidir.

İşletme sorumlusu, ilgili mevzuatta belirtilen görevleri yerine getirebilecek mesleki yeterliliğe ve çalışma düzenine sahip olmalıdır.

İŞLETME SORUMLULUĞU BİR FİRMA TARAFINDAN ÜSTLENİLEBİLİR Mİ?

Mevzuat açısından işletme sorumlusu gerçek kişi olan yetkili elektrik mühendisidir. Bir şirket veya marka doğrudan işletme sorumlusu olarak gösterilemez.

Ancak işletmeler, yetkili elektrik mühendisiyle yürütülecek işletme sorumluluğu hizmetinin organizasyonu, teknik takibi, bakım ve ölçüm koordinasyonu için mühendislik firmalarından destek alabilir.

SMD Teknik, işletmenizin özelliklerini değerlendirerek gerekli yetkinliğe sahip mühendis ile hizmet sürecinin planlanmasına, teknik kontrollerin organize edilmesine ve tespit edilen ihtiyaçların takip edilmesine destek sağlar.

YÜKSEK GERİLİM İŞLETME SORUMLUSUNUN GÖREVLERİ NELERDİR?

İşletme sorumlusunun görevleri tesisin yapısına ve sözleşme kapsamına göre değişebilir. Temel görevler genel olarak aşağıdaki başlıklarda toplanabilir.

1. TESİSİN İLK İNCELEMESİNİ YAPMAK

İşletme sorumluluğu üstlenilmeden önce yüksek gerilim tesisinin mevcut durumu incelenmelidir.

Bu incelemede;

• Trafo merkezi
• Yüksek gerilim hücreleri
• Kesici ve ayırıcılar
• Koruma sistemleri
• Topraklama tesisatı
• Kilitleme düzenekleri
• Güvenlik ekipmanları
• Tek hat şeması
• Manevra talimatları
• Bakım ve ölçüm kayıtları

değerlendirilebilir.

İlk inceleme, tesisin mevcut durumunun anlaşılması ve hizmet planının doğru hazırlanması açısından önemlidir.

2. TEKNİK EKSİKLİKLERİ İŞLETMEYE BİLDİRMEK

İşletme sorumlusu, yüksek gerilim tesisinde tespit ettiği ve güvenliği etkileyebilecek eksiklikleri işletme sahibine veya yetkili temsilcisine bildirir.

Bu eksiklikler arasında şunlar bulunabilir:

• Eksik veya güncel olmayan tek hat şeması
• Manevra talimatının bulunmaması
• Hücre etiketlerinin yetersiz olması
• Topraklama ölçümlerinin güncel olmaması
• Koruma rölesi testlerinin yapılmamış olması
• Trafo bakımının gecikmesi
• Güvenlik ekipmanlarının eksik olması
• Trafo merkezine yetkisiz erişim riski
• Uyarı levhalarının bulunmaması
• Kapı ve kilit sistemlerindeki eksikler

Bildirilen eksikliklerin giderilmesi işletme sahibinin sorumluluğundadır. İşletme sorumlusu ise sürecin teknik açıdan takip edilmesine katkı sağlar.

3. MANEVRA TALİMATLARINI HAZIRLAMAK

Yüksek gerilim tesislerinde enerji kesme ve verme işlemleri gelişigüzel yapılamaz. Hatalı bir manevra; elektrik çarpması, ark oluşumu, ekipman hasarı, yangın ve üretim kaybı gibi ciddi sonuçlara neden olabilir.

İşletme sorumlusu, tesisin yapısına uygun manevra talimatlarının hazırlanmasını veya mevcut talimatların kontrol edilmesini sağlar.

Talimatlarda genel olarak;

• İşlemlerin sırası
• Kullanılacak hücre ve ekipmanlar
• Enerji kesme adımları
• Enerji verme adımları
• Güvenlik önlemleri
• Yetkili kişiler
• Haberleşme yöntemi

belirtilir.

Manevra işlemleri yalnızca yetkili ve eğitimli kişiler tarafından, tesisin özelliklerine uygun güvenlik tedbirleri alınarak gerçekleştirilmelidir.

4. İŞLETME PERSONELİNİ BİLGİLENDİRMEK

Yüksek gerilim tesisinde görev yapan personelin tesise ilişkin riskleri, sınırları ve uygulanacak güvenlik kurallarını bilmesi gerekir.

İşletme sorumlusu hizmet kapsamına göre personele;

• Trafo merkezine giriş kuralları
• Yetkisiz müdahalenin riskleri
• Manevra talimatlarının uygulanması
• Acil durumlarda yapılması gerekenler
• İş güvenliği ekipmanlarının kullanımı
• Enerji kesme ve verme süreci
• Arıza durumunda iletişim yöntemi

hakkında bilgilendirme yapabilir.

Bu bilgilendirme, personelin yetkisi dışındaki elektrik tesislerine müdahale etmesinin önlenmesine yardımcı olur.

5. BAKIM, TEST VE ÖLÇÜMLERİ TAKİP ETMEK

Trafo, yüksek gerilim hücreleri ve koruma sistemleri belirli aralıklarla kontrol edilmelidir. İşletme sorumlusu, tesisin bakım ve test ihtiyaçlarını değerlendirerek işletmeye bildirir.

Takip edilmesi gereken çalışmalar arasında;

• Trafo genel bakımı
• Hücre ve kesici bakımı
• Koruma rölesi testleri
• Topraklama ölçümleri
• Termal kamera kontrolleri
• İzolasyon kontrolleri
• Trafo yağı testleri
• Akü ve yardımcı besleme sistemlerinin kontrolü
• Mekanik kilitleme sistemlerinin kontrolü

bulunabilir.

Bu çalışmaların tamamı işletme sorumluluğu hizmet bedeline dâhil olmayabilir. Ölçüm, bakım, test, onarım ve malzeme değişimi ayrıca planlanarak fiyatlandırılabilir.

6. GÜVENLİK EKİPMANLARINI KONTROL ETMEK

Yüksek gerilim tesislerinde uygun kişisel koruyucu ve kurtarma ekipmanlarının bulundurulması gerekir.

Tesisin özelliklerine göre;

• Yalıtkan eldiven
• Yalıtkan paspas
• Manevra ıstankası
• Gerilim kontrol ekipmanı
• Kurtarma kancası
• Uygun yangın söndürme cihazları
• Uyarı ve yasaklama levhaları
• Kilitleme ve etiketleme ekipmanları

gibi malzemelere ihtiyaç duyulabilir.

Ekipmanların yalnızca tesiste bulunması yeterli değildir. Uygun özellikte, kullanılabilir durumda ve gerekli kontrolleri yapılmış olması da önemlidir.

7. ARIZA DURUMLARINDA TEKNİK SÜRECİ YÖNETMEK

Yüksek gerilim tesisinde arıza meydana geldiğinde, kontrolsüz müdahaleden kaçınılmalıdır. Öncelikle can güvenliği sağlanmalı ve arızanın niteliği belirlenmelidir.

İşletme sorumlusu hizmet kapsamına göre;

• Arıza hakkında bilgi alır.
• Gerekli güvenlik önlemlerini değerlendirir.
• Yetkisiz müdahaleyi önlemeye yardımcı olur.
• Müdahale edecek teknik ekiple koordinasyon sağlar.
• Enerji kesme ve verme sürecine nezaret eder.
• Arızanın tekrarını önleyebilecek önlemleri işletmeye bildirir.

Arıza onarımı, yedek parça ve saha müdahalesi işletme sorumluluğu hizmetinden ayrı olarak fiyatlandırılabilir.

8. ENERJİ SAĞLAYAN KURULUŞLA İLETİŞİMİ YÜRÜTMEK

İşletme sorumlusu, görev alanı kapsamında işletmeyi enerji sağlayan kuruluş nezdinde temsil eder. Planlı kesintiler, manevra işlemleri, bakım çalışmaları ve tesisle ilgili teknik konularda gerekli iletişimin yürütülmesine katkı sağlar.

İletişimin yetkili kişiler üzerinden yürütülmesi, özellikle enerji kesme ve verme işlemlerinde oluşabilecek karışıklıkların önlenmesi açısından önemlidir.

9. BELGE VE KAYITLARI TAKİP ETMEK

Yüksek gerilim tesisine ilişkin teknik belgelerin güncel ve ulaşılabilir durumda olması gerekir.

Takip edilebilecek belgeler arasında;

• İşletme sorumluluğu sözleşmesi
• Tek hat şeması
• Manevra talimatları
• Bakım raporları
• Topraklama ölçüm raporları
• Koruma rölesi test raporları
• Trafo yağı analiz sonuçları
• Termal kamera kontrol raporları
• Arıza ve müdahale kayıtları
• Personel bilgilendirme kayıtları

yer alabilir.

Düzenli kayıt tutulması, tesisin geçmişinin takip edilmesini ve bakım ihtiyaçlarının daha doğru planlanmasını sağlar.

İŞLETME SORUMLUSUNUN GÖREVİ BAKIM YAPMAK MIDIR?

İşletme sorumluluğu ile trafo bakım hizmeti birbirinden farklıdır.

İşletme sorumlusu, tesisin bakım ihtiyacını belirleyebilir, gerekli çalışmalar konusunda işletmeyi bilgilendirebilir ve sözleşme kapsamına göre bakım çalışmasına teknik nezaret edebilir. Ancak bakım, ölçüm, test, onarım ve parça değişimi ayrıca yürütülen teknik hizmetlerdir.

Teklif alınırken aşağıdaki konular açıkça sorulmalıdır:

• Trafo bakımı hizmete dâhil mi?
• Topraklama ölçümü ayrıca mı fiyatlandırılıyor?
• Koruma rölesi testi yapılacak mı?
• Termal kamera kontrolü teklife dâhil mi?
• Arıza müdahalesinin şartları nelerdir?
• Tesise hangi sıklıkla ziyaret gerçekleştirilecek?
• Eksiklik raporu hazırlanacak mı?
• Manevra talimatı oluşturulacak mı?

Bu ayrıntıların sözleşmede açıkça belirtilmesi, hizmet sürecinde yaşanabilecek anlaşmazlıkları azaltır.

İŞLETME SORUMLULUĞU SÖZLEŞMESİ NEDEN ÖNEMLİDİR?

İşletme sorumluluğu hizmeti yazılı sözleşmeyle yürütülmelidir. Sözleşmede hizmet verilecek tesis, trafo bilgileri, tarafların görevleri, hizmet kapsamı, sözleşme süresi ve ücret koşulları açıkça belirtilmelidir.

Yalnızca sözlü anlaşmayla veya yetkinliği doğrulanmamış kişilerden alınan hizmet, işletmenin ihtiyaç duyduğu teknik ve mesleki güvenceyi sağlamayabilir.

Sözleşme öncesinde tesis bilgilerinin doğru paylaşılması ve hizmeti üstlenecek mühendisin yetki durumunun kontrol edilmesi gerekir.

İŞLETMENİZ İÇİN YÜKSEK GERİLİM İŞLETME SORUMLULUĞU TEKLİFİ ALIN

Yüksek gerilim işletme sorumluluğu hizmetine ihtiyacınız varsa tesisinize özel teklif hazırlanması için aşağıdaki bilgileri paylaşabilirsiniz:

• İşletmenin bulunduğu il ve açık adres
• Trafo sayısı
• Her trafonun gücü
• Trafo merkezinin tipi
• Yüksek gerilim hücrelerinin sayısı
• Tesisin faaliyet alanı
• Mevcut sözleşmenin durumu
• Talep edilen bakım, ölçüm ve test hizmetleri

Bu bilgiler değerlendirildikten sonra tesisinizin ihtiyaçlarına uygun hizmet kapsamı oluşturulabilir.

SMD Teknik, Eskişehir merkezli olmak üzere Türkiye genelindeki yüksek gerilim tesisleri için işletme sorumluluğu hizmetinin planlanması, teknik kontrol, bakım, test ve ölçüm süreçlerinin koordinasyonu konularında destek sunmaktadır.

YÜKSEK GERİLİM İŞLETME SORUMLULUĞU İÇİN HEMEN BİLGİ ALIN

İşletmenizde trafo bulunuyor ancak işletme sorumluluğu hizmetinin gerekli olup olmadığından emin değilseniz, tesis bilgilerinizi SMD Teknik ile paylaşabilirsiniz.

Trafo gücü, tesis yapısı ve hizmet ihtiyacı değerlendirilerek size uygun çalışma kapsamı ve fiyat teklifi hazırlanabilir. Böylece yalnızca ihtiyaç duyduğunuz hizmetler için açık ve anlaşılır bir teklif alabilirsiniz.

SONUÇ

Yüksek gerilim işletme sorumlusu; gerekli mesleki yetkinliğe ve belgelere sahip elektrik mühendisidir. Görevi yalnızca sözleşme imzalamak değil, yüksek gerilim tesisinin güvenli işletilmesine ilişkin teknik süreci takip etmektir.

Tesis incelemesi, eksikliklerin bildirilmesi, manevra talimatlarının hazırlanması, personelin bilgilendirilmesi, bakım ve ölçümlerin takibi ile güvenlik önlemlerinin değerlendirilmesi bu hizmetin önemli parçalarıdır.

İşletmeniz için yüksek gerilim işletme sorumluluğu hizmeti almak, mevcut hizmet kapsamınızı değerlendirmek veya tesisinize özel fiyat teklifi istemek için SMD Teknik ile iletişime geçebilirsiniz.