Bir kaçak akım rölesinin elektrik panosunda bulunması, gerektiğinde doğru akım seviyesinde ve sürede açacağının kanıtı değildir. Yanlış bağlantı, mekanik sıkışma, uygunsuz röle seçimi veya tesisattaki başka bir problem koruma sisteminin beklenen şekilde çalışmasını engelleyebilir.

Kaçak akım rölesi testi; cihazın yalnızca açıp açmadığını değil, hangi test akımında ve ne kadar sürede devreyi kestiğini değerlendirmek amacıyla yapılır.

Test sonuçlarının anlamlı olabilmesi için rölenin tipi, anma kaçak akımı, seçicilik özelliği, bağlı bulunduğu devre ve üretici bilgileri dikkate alınmalıdır.

Kaçak akım röleniz sürekli atıyor veya test düğmesi çalışmıyorsa WhatsApp üzerinden teknik destek alın.

Kaçak Akım Rölesi Nedir?

Kaçak akım rölesi, devreye giden ve devreden dönen akımlar arasındaki farkı izleyen koruma cihazıdır.

Normal çalışma sırasında devreye giden akımla geri dönen akımın dengeli olması beklenir. Akımın bir bölümü yalıtım hatası, cihaz arızası veya istenmeyen başka bir yol üzerinden akarsa röle bu farkı algılayarak devreyi kesebilir.

Kaçak akım rölesi aşağıdaki risklere karşı koruma sisteminin önemli bir parçasıdır:

• Elektrik çarpması
• Gövdede elektriklenme
• Yalıtım hataları
• Toprağa doğru oluşan kaçaklar
• Kaçak akım kaynaklı aşırı ısınma
• Elektrik kaynaklı yangın riski

Ancak kaçak akım rölesi tek başına bütün elektriksel risklere karşı koruma sağlamaz.

Standart bir kaçak akım rölesi aşırı yük ve kısa devre korumasının yerini tutmaz. Bu korumaların uygun sigorta veya devre kesicilerle birlikte sağlanması gerekir.

Kaçak Akım Rölesi ile Otomatik Sigorta Aynı mı?

Hayır. Kaçak akım rölesi ile otomatik sigortanın temel görevleri farklıdır.

Otomatik sigorta veya devre kesici aşağıdaki durumlarda koruma sağlar:

• Aşırı akım
• Aşırı yük
• Kısa devre

Kaçak akım rölesi ise devreye giden ve dönen akım arasındaki farkı izleyerek kaçak akıma karşı koruma sağlar.

Hem kaçak akım hem de aşırı akım korumasını aynı cihaz içerisinde sağlayan RCBO tipi cihazlar da bulunmaktadır.

Elektrik panosundaki koruma elemanlarının tesisin yüklerine, kullanım amacına ve devre özelliklerine uygun seçilmesi gerekir.

Kaçak Akım Rölesindeki Test Düğmesi Ne İşe Yarar?

Kaçak akım rölelerinin üzerinde genellikle “T” veya “Test” işaretli bir düğme bulunur. Bu düğmeye basıldığında cihazın içerisinde yapay bir kaçak akım durumu oluşturulur.

Düzgün çalışan bir rölenin test düğmesine basıldığında devreyi kesmesi beklenir.

Test düğmesi aşağıdaki konular hakkında temel bir fonksiyon kontrolü sağlar:

• Rölenin mekanik olarak açabilmesi
• İç test devresinin çalışması
• Açma mekanizmasının tamamen sıkışmamış olması
• Cihazın enerjili durumda tepki verebilmesi

Ancak test düğmesiyle yapılan kontrol aşağıdaki değerleri ölçmez:

• Gerçek açma süresi
• Açma akımı
• Farklı test akımlarındaki davranış
• Rölenin uygun tipte olup olmadığı
• Koruma iletkeninin sürekliliği
• Topraklama sisteminin uygunluğu
• Elektrik tesisatının genel güvenliği
• Nötr ve toprak bağlantılarının doğruluğu

Bu nedenle test düğmesine basıldığında rölenin açması, bütün elektrik tesisatının uygun olduğunu göstermez.

Test Düğmesine Basıldığında Röle Atmıyorsa Ne Yapılmalıdır?

Test düğmesine basıldığında kaçak akım rölesi açmıyorsa cihazın koruma işlevinin çalışmadığı düşünülmeli ve durum önemsenmelidir.

Sorun aşağıdaki nedenlerden kaynaklanabilir:

• Rölenin arızalı olması
• Test devresinin çalışmaması
• Cihazın yanlış bağlanması
• Rölenin besleme almaması
• Nötr bağlantısının hatalı olması
• Mekanik açma mekanizmasının sıkışması
• Cihazın kullanım ömrünü tamamlaması

Test düğmesi çalışmayan röleye yetkisiz kişiler tarafından müdahale edilmemelidir. Cihazın bağlantıları, beslemesi ve çalışma durumu yetkili teknik kişiler tarafından kontrol edilmelidir.

Gerekli değerlendirme yapılmadan rölenin yalnızca kolunu indirip kaldırmak veya cihazı devrede bırakmak güvenli bir çözüm değildir.

Profesyonel Kaçak Akım Rölesi Testi Nasıl Yapılır?

Profesyonel kaçak akım rölesi testi, uygun bir elektrik tesisatı test cihazı kullanılarak gerçekleştirilir.

Test cihazı kontrollü bir artık akım oluşturarak rölenin bu akıma nasıl tepki verdiğini ölçer. Uygulanacak test yöntemi rölenin tipine, hassasiyetine ve kullanım amacına göre belirlenir.

Test süreci genel olarak aşağıdaki aşamalardan oluşabilir:

1. Test edilecek pano ve devre belirlenir.

2. Rölenin üzerindeki teknik bilgiler kaydedilir.

3. Rölenin bağlantıları gözle kontrol edilir.

4. Test nedeniyle enerjisi kesilecek cihazlar belirlenir.

5. İşletme ve üretim sorumluları bilgilendirilir.

6. Hassas cihazlar için gerekli tedbirler alınır.

7. Test cihazında uygun röle tipi seçilir.

8. Rölenin anma kaçak akımı belirlenir.

9. Uygun test akımı ve test yöntemi seçilir.

10. Test akımı kontrollü şekilde uygulanır.

11. Rölenin açma süresi ölçülür.

12. Gerekli görülürse açma akımı testi gerçekleştirilir.

13. Sonuçlar kayıt altına alınır.

14. Röle ve bağlı devre güvenli şekilde yeniden devreye alınır.

Test sırası ve uygulanacak testler tesisin özelliklerine göre değişebilir.

Kaçak akım testi sırasında devrenin enerjisi kesilebilir. Bu nedenle bilgisayarlar, otomasyon sistemleri, üretim makineleri, sunucular ve diğer hassas ekipmanlar dikkate alınarak test planlanmalıdır.

Kaçak Akım Rölesinde Hangi Değerler Ölçülür?

Profesyonel test sırasında kontrol kapsamına göre aşağıdaki değerler değerlendirilebilir:

• Rölenin açıp açmadığı
• Açma süresi
• Açma akımı
• Anma kaçak akımı
• Farklı test akımı seviyelerindeki davranış
• Test akımının uygulandığı faz açısı
• Rölenin tipine uygun tepki verip vermediği
• Seçici veya gecikmeli çalışma özelliği
• Test düğmesinin fonksiyonu

Açma süresi genellikle milisaniye cinsinden ölçülür. Açma akımı ise rölenin hangi kaçak akım seviyesinde devreyi kestiğini belirlemek amacıyla ölçülebilir.

Sonuçlar değerlendirilirken tek bir internet değerine göre karar verilmemelidir. Rölenin tipi, anma değeri, seçicilik özelliği, üretici verileri ve uygulanacak teknik kriterler birlikte dikkate alınmalıdır.

Kaçak akım rölesi testi ve elektrik tesisatı kontrolü için ölçüm talebi oluşturun.

Kaçak Akım Rölesi Türleri Neden Önemlidir?

Elektrik tesisatlarında farklı kaçak akım dalga şekillerine ve kullanım alanlarına göre farklı röle türleri kullanılabilir.

Yaygın röle türleri arasında aşağıdakiler bulunabilir:

• AC tipi
• A tipi
• F tipi
• B tipi
• Gecikmeli veya seçici S tipi
• Aşırı akım korumalı RCBO tipi cihazlar

Tesis içerisinde hız kontrol cihazları, UPS sistemleri, elektronik güç kaynakları, güneş enerjisi sistemleri, şarj cihazları veya farklı elektronik ekipmanlar bulunabilir.

Bu cihazların oluşturabileceği kaçak akım özellikleri aynı değildir. Bu nedenle yalnızca rölenin hassasiyet değerine bakılarak seçim yapılmamalıdır.

Yanlış tipte seçilen bir röle gerçek arızaya uygun şekilde tepki vermeyebilir veya işletmede gereksiz açmalara neden olabilir.

Rölenin tipi elektrik tesisat projesi, bağlı yükler, üretici talimatları ve ilgili teknik kriterlere göre belirlenmelidir.

30 mA ve 300 mA Kaçak Akım Rölesi Arasındaki Fark Nedir?

Kaçak akım rölelerinin üzerinde bulunan mA değeri, cihazın anma kaçak akımıyla ilgilidir.

Farklı hassasiyet değerleri farklı koruma amaçları için kullanılabilir. İnsanların elektrik çarpmasına karşı ilave korunması, tesisat veya yangın risklerinin azaltılması ve panolar arasında seçicilik sağlanması gibi amaçlar aynı değildir.

Röle seçimi yapılırken aşağıdaki konular birlikte değerlendirilmelidir:

• Devrenin kullanım amacı
• Bağlı cihazlar
• Tesisatın yapısı
• Topraklama sistemi
• İnsanların doğrudan veya dolaylı temas riski
• Ana ve tali panolar arasındaki seçicilik
• Rölenin gecikme özelliği
• Üretici kriterleri
• Elektrik projesi

Panodaki bütün rölelerin aynı hassasiyette ve aynı tipte seçilmesi her tesis için doğru bir uygulama olmayabilir.

Ana ve tali panolardaki koruma cihazlarının koordineli çalışması gerekir. Bir alt devrede oluşan arızanın gereksiz şekilde bütün işletmenin enerjisini kesmemesi için seçicilik değerlendirilmelidir.

Kaçak Akım Rölesi Neden Sürekli Atar?

Kaçak akım rölesinin sürekli açması, rölenin arızalı olduğu anlamına gelmeyebilir. Tesisatta veya bağlı cihazlarda gerçek bir kaçak bulunabilir.

Sürekli açmanın muhtemel nedenleri şunlardır:

• Hasarlı kablo yalıtımı
• Nem veya su teması
• Arızalı elektrikli cihaz
• Elektrikli ısıtıcılar
• Motor ve sargı arızaları
• Hatalı nötr bağlantıları
• Nötr ve koruma iletkeninin yanlış birleştirilmesi
• Birden fazla devrenin nötrlerinin karışması
• Elektronik cihazların doğal kaçaklarının birikmesi
• Uygun olmayan röle tipi
• Yanlış seçicilik
• Rölenin arızalanması
• Tesisatta izolasyon direncinin düşmesi

Kaçak akım rölesini sürekli attığı için devreden çıkarmak, köprülemek veya daha yüksek hassasiyet değerine sahip başka bir cihazla kontrolsüz biçimde değiştirmek doğru değildir.

Öncelikle rölenin açmasına neden olan devre veya cihaz belirlenmelidir.

Arıza araştırılırken devrelerin ayrı ayrı kontrol edilmesi, bağlı cihazların değerlendirilmesi ve gerekli izolasyon ölçümlerinin yapılması gerekebilir.

Kaçak Akım Rölesi Testi Enerji Varken mi Yapılır?

Kaçak akım rölesinin test düğmesi ve profesyonel açma testi, cihazın çalışma koşullarına bağlı olarak enerjili devrede gerçekleştirilebilir.

Bu testler kontrollü şekilde kaçak akım oluşturarak rölenin devreyi kesmesini sağlar. Bu nedenle enerji kesintisi yaşanması beklenir.

Test sırasında enerjili bölümlere erişim ve elektriksel risk bulunduğundan işlem yetkili teknik kişiler tarafından gerçekleştirilmelidir.

Testten önce şu tedbirler alınmalıdır:

• Enerjisi kesilecek bölümler belirlenmelidir.
• Üretim ve işletme sorumluları bilgilendirilmelidir.
• Bilgisayar ve sunucular güvenli şekilde kapatılmalıdır.
• Otomasyon sistemlerinin durumu değerlendirilmelidir.
• Kontrolsüz makine duruşları önlenmelidir.
• Test sonrasında devrelerin doğru çalıştığı kontrol edilmelidir.

Kaçak Akım Rölesi Testi Topraklama Ölçümünün Yerine Geçer mi?

Hayır. Kaçak akım rölesi testi ile topraklama ölçümü farklı güvenlik unsurlarını değerlendirir.

Kaçak akım rölesi testi cihazın belirli bir artık akım karşısındaki açma davranışını ölçer.

Topraklama ölçümü ise topraklama sisteminin ilgili elektriksel özelliklerine ve koruma bağlantılarına odaklanır.

Elektrik tesisatı kontrolünde aşağıdaki testler birbirinin yerine geçmez:

• Kaçak akım rölesi testi
• Topraklama ölçümü
• İzolasyon direnci ölçümü
• Koruma iletkeni süreklilik testi
• Arıza döngüsü ölçümü
• Pano ve bağlantı kontrolü
• Gözle muayene

Bir test sonucunun uygun olması elektrik tesisatının bütün bölümlerinin uygun olduğunu göstermez.

Kaçak Akım Rölesi Testi Raporda Nasıl Gösterilir?

Kaçak akım rölesi test sonuçları, ölçüm yapılan cihazın ve devrenin açık şekilde belirlenebileceği biçimde raporlanmalıdır.

Kontrol kapsamına göre raporda aşağıdaki bilgiler bulunabilir:

• İşyerinin ve tesisin bilgileri
• Test edilen panonun adı
• Rölenin bağlı olduğu devre
• Rölenin üreticisi ve modeli
• Rölenin kutup sayısı
• Rölenin anma akımı
• Anma kaçak akımı
• Rölenin tipi
• Seçici veya gecikmeli çalışma özelliği
• Test düğmesinin sonucu
• Uygulanan test akımı
• Test akımı çarpanı
• Testin uygulandığı faz açısı
• Ölçülen açma süresi
• Ölçülen açma akımı
• Kullanılan test cihazının bilgileri
• Cihazın kalibrasyon bilgileri
• Test tarihi
• Sonuç ve değerlendirme
• Tespit edilen uygunsuzluklar

Raporda yalnızca “çalışıyor” veya “çalışmıyor” yazılması, profesyonel testin sonuçlarını açıklamak için yeterli olmayabilir.

Ölçüm değerlerinin hangi röleye ait olduğu ve hangi kriterlere göre değerlendirildiği anlaşılabilir olmalıdır.

Test Sonucu Nasıl Değerlendirilir?

Kaçak akım rölesinin uygunluğu yalnızca açmış olmasına bakılarak değerlendirilmemelidir.

Değerlendirme sırasında şu sorular cevaplanmalıdır:

• Röle doğru test akımında açtı mı?
• Açma süresi uygun mu?
• Açma akımı beklenen aralıkta mı?
• Rölenin tipi bağlı yüklere uygun mu?
• Ana ve tali panolar arasında seçicilik bulunuyor mu?
• Test düğmesi çalışıyor mu?
• Röle mekanik olarak güvenilir şekilde açıyor mu?
• Bağlantılar doğru mu?
• Nötr iletkenleri karışmış mı?
• Röle sonrasında devre güvenli şekilde çalışıyor mu?

Anlık çalışan bir röle ile seçici ve gecikmeli bir rölenin açma süreleri aynı şekilde değerlendirilmez.

Bu nedenle test sonucu, rölenin üzerinde yazan bilgiler, üretici verileri ve ilgili teknik kriterlerle karşılaştırılmalıdır.

Kaçak Akım Rölesi Testten Geçemezse Ne Yapılır?

Röle test sırasında açmıyorsa, geç açıyorsa veya beklenen akım seviyesinde çalışmıyorsa öncelikle problemin kaynağı belirlenmelidir.

Aşağıdaki kontroller gerekebilir:

• Rölenin besleme bağlantılarının kontrolü
• Faz ve nötr bağlantılarının incelenmesi
• Nötrlerin karışıp karışmadığının kontrol edilmesi
• Test cihazı ayarlarının doğrulanması
• Röle tipinin devreye uygunluğunun değerlendirilmesi
• Rölenin mekanik durumunun kontrolü
• Tesisattaki kaçakların araştırılması
• İzolasyon direnci ölçümü
• Arızalı cihazların belirlenmesi
• Gerekirse rölenin uygun cihazla değiştirilmesi
• Düzeltme sonrasında testin tekrarlanması

Röle değiştirilmeden önce tesisattaki bağlantı ve kaçak sorunları araştırılmalıdır. Yeni takılan röle de tesisattaki mevcut problem nedeniyle sürekli açabilir.

Kaçak Akım Rölesi Testi Ne Zaman Yapılmalıdır?

Test sıklığı belirlenirken üretici talimatları, elektrik tesisatının kullanım koşulları, işyerinin risk değerlendirmesi ve ilgili teknik düzenlemeler dikkate alınmalıdır.

Aşağıdaki durumlarda rölelerin kontrol edilmesi özellikle önemlidir:

• Yeni tesisat devreye alınırken
• Yeni pano veya hat eklendiğinde
• Periyodik elektrik tesisatı kontrollerinde
• Röle sürekli açtığında
• Test düğmesi çalışmadığında
• Röle değiştirildiğinde
• Elektrik panosunda tadilat yapıldığında
• Su veya nem teması yaşandığında
• Elektrik kazası sonrasında
• Uzun süre kullanılmayan tesis yeniden devreye alınırken
• Üretim makineleri veya elektronik yükler değiştiğinde

İşletme personelinin yapabileceği test düğmesi kontrolleri için cihaz üreticisinin belirttiği periyot ve talimatlar dikkate alınmalıdır.

Profesyonel ölçüm ve raporlama ise yetkili teknik kişiler tarafından planlanmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Test düğmesine basmak yeterli mi?

Hayır. Test düğmesi cihazın temel fonksiyonunu kontrol eder ancak açma süresini ve gerçek açma akımını ölçmez. Profesyonel test cihazıyla ölçüm yapılması gerekebilir.

Kaçak akım rölesi sürekli atıyorsa bozuk mudur?

Her zaman değil. Tesisatta veya bağlı cihazlarda kaçak, nem, izolasyon bozukluğu, nötr bağlantı hatası ya da uygun olmayan röle seçimi bulunabilir.

Kaçak akım rölesi neden hiç atmıyor?

Röle arızalı, yanlış bağlı, mekanik olarak sıkışmış veya test koşulları hatalı olabilir. Cihazın bağlantıları ve fonksiyonu teknik olarak incelenmelidir.

Kaçak akım rölesi testi elektrik kesintisi oluşturur mu?

Testin amacı rölenin devreyi kesme fonksiyonunu kontrol etmektir. Bu nedenle rölenin koruduğu devrelerde enerji kesintisi oluşabilir.

Kaçak akım rölesi kısa devreye karşı korur mu?

Standart bir kaçak akım rölesi kısa devre ve aşırı yük korumasının yerine geçmez. Bu işlev için uygun sigorta, devre kesici veya RCBO kullanılmalıdır.

Her panoya aynı kaçak akım rölesi takılır mı?

Hayır. Röle tipi, hassasiyeti, anma akımı, gecikme özelliği ve seçiciliği panonun kullanım amacına ve bağlı yüklere göre belirlenmelidir.

Kaçak Akım Rölesi Testi İçin Teklif Alın

Kaçak akım rölelerinin yalnızca panoda bulunması yeterli değildir. Rölelerin doğru bağlandığı, uygun tipte seçildiği ve beklenen akım ile sürede devreyi kestiği ölçümle doğrulanmalıdır.

Test kapsamının ve fiyat teklifinin belirlenebilmesi için SMD Teknik’e aşağıdaki bilgileri iletebilirsiniz:

• İşletmenin faaliyet alanı
• İşyerinin konumu
• Ana ve tali pano sayısı
• Kaçak akım rölesi sayısı
• Rölelerin üzerindeki mA değerleri
• Sürekli açma yaşanan devreler
• Mevcut elektrik projesi
• Önceki kontrol raporları

Kaçak akım rölesi testi ve elektrik uygunluk kontrolü için WhatsApp’tan teklif alın: 0 534 381 99 85

İletişim

SMD Teknik
Adres: 75. Yıl OSB, 2007. Cadde No: 23, Odunpazarı / Eskişehir
Telefon: 0 534 381 99 85
E-posta: info@smdteknik.com

Instagram hesabımızı ziyaret edin

Facebook sayfamızı ziyaret edin

Linkedin sayfamızı ziyaret edin