Kabloların dışarıdan sağlam görünmesi, elektriksel yalıtımın güvenli durumda olduğunu tek başına göstermez. Isı, nem, kirlenme, mekanik hasar ve yaşlanma nedeniyle kablo yalıtımı zaman içerisinde özelliğini kaybedebilir.

Yalıtımdaki bozulma her zaman gözle görülebilen yanık, çatlak veya erime oluşturmaz. Bazı problemler ancak uygun ölçüm cihazlarıyla yapılan elektriksel testler sırasında belirlenebilir.

İzolasyon direnci ölçümü, elektrik tesisatının güvenliğinin değerlendirilmesinde kullanılan önemli testlerden biridir. Ancak ölçüm sonucunun doğru değerlendirilebilmesi için devrenin özellikleri, kullanılan test gerilimi, bağlı cihazlar ve ilgili teknik kriterler birlikte dikkate alınmalıdır.

İzolasyon ölçümü ve elektrik uygunluk kontrolü hakkında WhatsApp üzerinden teknik bilgi alın.

İzolasyon Direnci Nedir?

İzolasyon direnci, elektriksel olarak birbirinden ayrılması gereken iletken bölümler arasındaki yalıtımın elektrik akımına karşı gösterdiği dirençtir.

Elektrik kablolarındaki yalıtkan malzemeler, akımın belirlenen iletken yol dışında başka bir bölüme geçmesini önlemeye yardımcı olur.

Sağlıklı bir yalıtım sistemi aşağıdaki risklerin azaltılmasına katkı sağlar:

• İletkenler arasında kısa devre oluşması
• Faz ile toprak arasında kaçak meydana gelmesi
• Metal gövdelerin elektriklenmesi
• Kaçak akım rölesinin gereksiz veya sürekli açması
• Elektrik çarpması
• Kablo ve bağlantı noktalarında aşırı ısınma
• Elektrik kaynaklı yangın
• Hassas cihazların zarar görmesi
• Üretim makinelerinin beklenmedik şekilde durması

İzolasyon direnci ölçüm sonuçları çoğunlukla megaohm birimiyle ifade edilir. Fakat tek başına yüksek veya düşük bir sayı görülmesi yeterli değildir. Sonuç, test edilen devrenin yapısına ve uygulanması gereken teknik kriterlere göre değerlendirilmelidir.

İzolasyon Direnci Ölçümü Nedir?

İzolasyon direnci ölçümü, elektrik tesisatındaki yalıtımın durumunu değerlendirmek için özel bir test cihazıyla gerçekleştirilen ölçümdür.

Bu işlem sırasında uygun test planına göre aşağıdaki bölümler arasında ölçüm yapılabilir:

• Faz iletkenleri arasında
• Faz ile nötr arasında
• Faz ile koruma iletkeni arasında
• Nötr ile koruma iletkeni arasında
• İletkenler ile toprak arasında
• Makine ve ekipman devrelerinde
• Motor ve sargı devrelerinde
• Elektrik panosundan beslenen ayrı hatlarda

Hangi noktalar arasında test yapılacağı elektrik tesisatının yapısına, kullanılan sistemlere, bağlı ekipmanlara ve ölçümün amacına göre belirlenir.

Her devreye aynı test yöntemi ve aynı gerilim doğrudan uygulanmamalıdır. Elektronik cihazlar, otomasyon ekipmanları, sürücüler, güç kaynakları ve hassas koruma elemanları testten etkilenebilir.

Bu nedenle izolasyon ölçümü yalnızca uygun cihazı bulunan kişiler tarafından değil, elektrik tesisatını ve testin etkilerini doğru değerlendirebilen yetkili teknik kişiler tarafından gerçekleştirilmelidir.

İzolasyon Ölçümü Nasıl Yapılır?

İzolasyon direnci ölçümünden önce tesisatın güvenli şekilde test edilebilmesi için gerekli hazırlıklar yapılır.

Ölçüm süreci genel olarak şu aşamalardan oluşabilir:

1. Ölçüm yapılacak devre ve panolar belirlenir.

2. Elektrik tesisatının mevcut projesi veya tek hat şeması incelenir.

3. Test edilecek devrenin enerjisi güvenli şekilde kesilir.

4. Yeniden enerji verilmesini önleyecek güvenlik tedbirleri alınır.

5. Gerilim bulunmadığı uygun yöntemle doğrulanır.

6. Testten etkilenebilecek elektronik cihazlar değerlendirilir.

7. Gerekli görülen cihaz ve ekipmanlar devreden ayrılır.

8. Ölçüm noktaları ve uygun test gerilimi belirlenir.

9. İzolasyon ölçüm cihazıyla test gerçekleştirilir.

10. Ölçüm sonuçları kayıt altına alınır.

11. Sonuçlar ilgili teknik kriterlere göre değerlendirilir.

12. Test sonrasında devrenin güvenli şekilde yeniden devreye alınması sağlanır.

Bu işlemlerin sırası ve kapsamı tesisin özelliklerine göre değişebilir.

Enerji kesilmeden, devrenin özellikleri belirlenmeden veya hassas cihazlar değerlendirilmeden yapılan ölçümler güvenlik riski ve cihaz hasarı oluşturabilir.

İzolasyon Direnci Neden Düşer?

Elektrik tesisatındaki yalıtım malzemeleri kullanım süresi boyunca farklı çevresel ve elektriksel etkilere maruz kalır.

İzolasyon direncinin düşmesine neden olabilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Kablo yalıtımının yaşlanması
• Aşırı ısınma
• Devrelerin sürekli aşırı yüklenmesi
• Nem ve su teması
• Toz, yağ veya kimyasal kirlenme
• Kabloların ezilmesi
• Keskin metal kenarlardan geçirilmesi
• Uygun olmayan kablo ekleri
• Kemirgenlerin kablolara zarar vermesi
• Gevşek bağlantılarda oluşan ısı
• Yüksek sıcaklığa maruz kalma
• Aşırı gerilim olayları
• Uygun olmayan kablo seçimi
• Mekanik darbe ve titreşim
• Hatalı montaj
• Uzun süreli bakımsızlık

Sanayi tesislerinde toz, nem, kimyasal maddeler, titreşim ve yüksek sıcaklık yalıtımın daha hızlı bozulmasına neden olabilir.

İzolasyon zayıflığının nedeni belirlenmeden yalnızca hasarlı görünen bölümün değiştirilmesi yeterli olmayabilir. Aynı devrede bulunan diğer kablo ve bağlantıların da değerlendirilmesi gerekebilir.

İzolasyon Ölçümü Uygunluk Raporunda Neden Önemlidir?

Elektrik uygunluk kontrolünün amacı yalnızca panonun düzenli görünüp görünmediğini belirlemek değildir. Elektrik tesisatındaki koruma önlemlerinin ve devrelerin güvenli kullanım açısından değerlendirilmesi gerekir.

Gözle muayene sırasında açıkta iletkenler, erimiş prizler, hasarlı kablolar ve uygun olmayan bağlantılar tespit edilebilir. Ancak kablonun iç yapısındaki veya görünmeyen bir bölümündeki yalıtım zayıflığı gözle fark edilmeyebilir.

İzolasyon direnci ölçümü aşağıdaki konuların değerlendirilmesine katkı sağlayabilir:

• Kablo yalıtımının mevcut durumu
• Devrelerdeki kaçak ihtimali
• Fazlar arasındaki yalıtım
• İletkenler ile toprak arasındaki yalıtım
• Nemden etkilenen devreler
• Hasarlı kablo ve bağlantılar
• Elektrik çarpması riski
• Kısa devre ve yangın riski
• Kaçak akım rölesinin sürekli açmasına neden olan sorunlar

İzolasyon ölçümünün gerekli olup olmadığı ve hangi devrelerde yapılacağı tesisin özelliklerine, kontrol amacına ve uygulanacak teknik kriterlere göre belirlenmelidir.

İzolasyon direnci ölçümü ve elektrik tesisatı kontrolü için ölçüm talebi oluşturun.

İzolasyon Direnci Kaç Megaohm Olmalıdır?

Bütün elektrik tesisatları için geçerli tek bir izolasyon direnci değeri vermek doğru değildir.

Değerlendirmede aşağıdaki değişkenler dikkate alınmalıdır:

• Devrenin anma gerilimi
• Kullanılan test gerilimi
• Tesisatın türü
• Kablo ve ekipman özellikleri
• Bağlı elektronik cihazlar
• Ölçüm yapılan noktalar
• Uygulanan standart ve teknik kriterler
• Üretici talimatları
• Ortam sıcaklığı ve nem
• Önceki ölçüm sonuçları

İnternette bulunan tek bir megaohm değeri bütün tesisatlara uygulanmamalıdır. Bir devrede kabul edilebilir görülen sonuç başka bir sistem için yeterli olmayabilir.

Ölçüm raporunda sadece sonuç değeri değil, test gerilimi, ölçüm noktası, kullanılan cihaz ve değerlendirme kriteri de bulunmalıdır.

Düşük İzolasyon Direnci Ne Anlama Gelir?

Beklenen seviyenin altında bulunan izolasyon direnci, devrede yalıtım zayıflığı veya kaçak yolu bulunabileceğini gösterebilir.

Düşük bir sonuçla karşılaşıldığında aşağıdaki ihtimaller araştırılmalıdır:

• Devrede bağlı cihaz bulunması
• Elektronik ekipmanların ölçümü etkilemesi
• Nemli veya kirli bağlantı noktaları
• Hasarlı kablo yalıtımı
• Yanlış yapılmış kablo ekleri
• Devreler arasında istenmeyen bağlantı
• Arızalı motor veya ekipman
• Nötr ve koruma iletkeni arasındaki hatalı bağlantılar
• Test yönteminin uygun olmaması
• Ölçüm cihazı veya bağlantı hatası

Düşük ölçüm sonucu görüldüğünde bütün kablo hattının doğrudan değiştirilmesi yerine arızanın bulunduğu bölüm sistemli şekilde araştırılmalıdır.

Devrenin bölümlere ayrılarak tekrar ölçülmesi, arızanın hangi hatta veya ekipmanda bulunduğunun belirlenmesini kolaylaştırabilir.

İzolasyon Ölçümü ile Topraklama Ölçümü Aynı mı?

Hayır. İzolasyon direnci ölçümü ve topraklama ölçümü farklı amaçlarla yapılır.

İzolasyon direnci ölçümü, elektriksel olarak birbirinden ayrılması gereken iletken bölümler arasındaki yalıtımın durumunu değerlendirir.

Topraklama ölçümü ise topraklama ve koruma sisteminin ilgili elektriksel özelliklerinin değerlendirilmesine odaklanır.

Elektrik tesisatının güvenliğinin değerlendirilmesinde aşağıdaki testler birbirinin yerine geçmez:

• İzolasyon direnci ölçümü
• Topraklama ölçümü
• Koruma iletkeni süreklilik testi
• Kaçak akım rölesi testi
• Arıza döngüsü ölçümü
• Gözle muayene
• Pano ve koruma elemanı kontrolü

Bir ölçüm sonucunun uygun olması, diğer güvenlik unsurlarının da otomatik olarak uygun olduğu anlamına gelmez.

İzolasyon Ölçümü ile Kaçak Akım Rölesi Testi Aynı mı?

İzolasyon ölçümü, kablo ve devrelerin yalıtım durumunu değerlendirmeye yardımcı olur. Kaçak akım rölesi testi ise rölenin belirli koşullarda devreyi kesme işlevinin kontrol edilmesine yöneliktir.

Tesisatta izolasyon zayıflığı bulunması kaçak akım rölesinin açmasına neden olabilir. Ancak rölenin açması her zaman yalnızca kablo yalıtımının bozulduğu anlamına gelmez.

Bağlı cihazlardaki kaçaklar, nem, filtre devreleri, yanlış bağlantılar ve röle arızası da açmaya neden olabilir.

Sürekli atan bir kaçak akım rölesi devre dışı bırakılmamalı veya köprülenmemelidir. Açma nedeni uygun ölçüm ve kontrollerle belirlenmelidir.

İzolasyon Ölçümü Ne Zaman Yapılmalıdır?

İzolasyon direnci ölçümü aşağıdaki durumlarda gerekli olabilir:

• Yeni elektrik tesisatı devreye alınmadan önce
• Elektrik tesisatında önemli değişiklik yapıldığında
• Yeni pano veya hat eklendiğinde
• Periyodik elektrik tesisatı kontrollerinde
• Kaçak akım rölesi sürekli açtığında
• Elektrik çarpması veya gövdede elektriklenme hissedildiğinde
• Tesisat su veya neme maruz kaldığında
• Yangın veya aşırı ısınma sonrasında
• Uzun süre kullanılmayan tesis yeniden devreye alınırken
• Kablolarda fiziksel hasar görüldüğünde
• Makine ve ekipmanlarda yalıtım şüphesi bulunduğunda
• Elektrik uygunluk kontrolünün kapsamı gerektirdiğinde

Ölçüm sıklığı belirlenirken tesisin faaliyet alanı, çevresel koşulları, risk değerlendirmesi ve ilgili teknik düzenlemeler dikkate alınmalıdır.

İzolasyon Ölçümünde Elektronik Cihazlar Zarar Görür mü?

Uygun hazırlık yapılmadan gerçekleştirilen izolasyon testleri elektronik cihazlara ve hassas ekipmanlara zarar verebilir.

Ölçüm öncesinde aşağıdaki sistemler özellikle değerlendirilmelidir:

• PLC ve otomasyon sistemleri
• Hız kontrol cihazları
• Kesintisiz güç kaynakları
• Bilgisayar ve sunucular
• LED sürücüleri
• Elektronik güç kaynakları
• Alarm ve güvenlik sistemleri
• Haberleşme ekipmanları
• Enerji analizörleri
• Parafudr ve aşırı gerilim koruma elemanları
• Elektronik kontrollü makineler

Hangi cihazların devreden ayrılması gerektiği test planına, cihaz üreticisinin talimatlarına ve uygulanacak ölçüm yöntemine göre belirlenmelidir.

Bu nedenle izolasyon ölçümü, elektrik tesisatının yapısı bilinmeden doğrudan uygulanacak basit bir cihaz testi olarak görülmemelidir.

İzolasyon Ölçüm Raporunda Hangi Bilgiler Bulunmalıdır?

Kontrolün kapsamına göre raporda aşağıdaki bilgiler bulunabilir:

• İşyerine ve tesise ait bilgiler
• Ölçüm tarihi
• Ölçümü yapan kişinin bilgileri
• Ölçüm yapılan pano ve devreler
• Devrelerin tanımları
• Ölçüm noktaları
• Kullanılan test gerilimi
• Ölçüm sonuçları
• Kullanılan cihazın marka ve modeli
• Cihazın seri numarası
• Kalibrasyon bilgileri
• Ortam ve ölçüm koşulları
• Uygulanan teknik kriterler
• Tespit edilen uygunsuzluklar
• Sonuç ve değerlendirme
• Gerekli düzeltme önerileri

Ölçüm noktası ve test koşulları belirtilmeden yalnızca tek bir değerin yazıldığı belge, tesisatın durumu hakkında yeterli bilgi sağlamayabilir.

İzolasyon Ölçümü Öncesinde Hangi Bilgiler Hazırlanmalıdır?

Ölçümün doğru planlanabilmesi için varsa aşağıdaki bilgi ve belgeler hazırlanmalıdır:

• Elektrik tesisat projesi
• Tek hat şeması
• Elektrik panolarının listesi
• Devre ve sigorta etiketleri
• Tesiste bulunan hassas elektronik cihazların bilgileri
• Önceki ölçüm raporları
• Sonradan yapılan tesisat değişiklikleri
• Kaçak akım rölesi açma kayıtları
• Su, nem, yangın veya aşırı ısınma yaşanan bölümler
• İşletmenin üretim ve duruş planı

İşletmenin üretim faaliyetleri dikkate alınarak enerji kesintisi gerektiren testler önceden planlanmalıdır.

İzolasyon Direnci Düşük Çıkarsa Ne Yapılır?

Düşük izolasyon direnci tespit edildiğinde öncelikle ölçümü etkileyen cihaz ve bağlantılar kontrol edilmelidir.

Arıza araştırması sırasında aşağıdaki işlemler uygulanabilir:

• Devrenin bölümlere ayrılması
• Bağlı cihazların ayrı ayrı değerlendirilmesi
• Kablo ve bağlantı noktalarının incelenmesi
• Nemli bölgelerin kontrol edilmesi
• Hasarlı ek ve buatların açılması
• Motor ve ekipmanların ayrı ölçülmesi
• Şüpheli devrelerin tekrar test edilmesi
• Hasarlı kablo veya ekipmanın yenilenmesi
• Düzeltme sonrasında ölçümün tekrarlanması

Arızanın yeri belirlenmeden rastgele kablo veya ekipman değiştirmek gereksiz maliyet ve zaman kaybına neden olabilir.

Sık Sorulan Sorular

İzolasyon direnci ölçümü enerji varken yapılır mı?

İzolasyon direnci ölçümü için test edilecek devrenin enerjisinin güvenli şekilde kesilmesi ve gerilim bulunmadığının doğrulanması gerekir. Ölçüm yetkili teknik kişiler tarafından planlanmalıdır.

İzolasyon ölçüm cihazına ne denir?

İzolasyon direnci ölçümünde kullanılan cihazlar izolasyon test cihazı veya meger olarak adlandırılabilir.

Her elektrik uygunluk raporunda izolasyon ölçümü yapılır mı?

Kontrolün kapsamı; tesisin özelliklerine, belgeyi talep eden kurumun şartlarına ve uygulanacak teknik kriterlere göre belirlenir. Her tesis için aynı test planı kullanılmayabilir.

Topraklama değeri uygunsa izolasyon da uygun mudur?

Hayır. Topraklama ölçümü ile izolasyon direnci ölçümü farklı konuları değerlendirir. Birinin uygun olması diğerinin de uygun olduğunu göstermez.

Düşük izolasyon değeri yangına neden olur mu?

Yalıtım bozuklukları kaçak akım, ark, kısa devre ve aşırı ısınma riskini artırabilir. Sonuçlar tesisin yapısı ve koruma sistemleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

İzolasyon ölçümü cihazlara zarar verir mi?

Uygun hazırlık yapılmazsa hassas elektronik cihazlar test geriliminden etkilenebilir. Ölçüm öncesinde bağlı cihazlar ve koruma elemanları değerlendirilmelidir.

İzolasyon Ölçümü ve Elektrik Uygunluk Kontrolü İçin Teklif Alın

Elektrik tesisatınızdaki kabloların, devrelerin ve yalıtım sisteminin kontrol edilmesi; görünmeyen kaçakların ve yalıtım zayıflıklarının belirlenmesine yardımcı olabilir.

Ölçüm kapsamının ve fiyat teklifinin hazırlanabilmesi için SMD Teknik’e şu bilgileri iletebilirsiniz:

• İşletmenin faaliyet alanı
• İşyerinin konumu
• Yaklaşık kapalı alan büyüklüğü
• Elektrik panosu sayısı
• Makine ve üretim hatlarının bilgileri
• Mevcut elektrik projesi
• Karşılaşılan elektrik sorunu
• Önceki kontrol ve ölçüm raporları

İzolasyon direnci ölçümü ve elektrik uygunluk kontrolü için WhatsApp’tan teklif alın: 0 534 381 99 85

İletişim

SMD Teknik
Adres: 75. Yıl OSB, 2007. Cadde No: 23, Odunpazarı / Eskişehir
Telefon: 0 534 381 99 85
E-posta: info@smdteknik.com

Instagram hesabımızı ziyaret edin

Facebook sayfamızı ziyaret edin

Linkedin sayfamızı ziyaret edin